Góc phụ huynh | Soroban
Soroban có tốt cho não không?
Điều đã biết và chưa biết
“Học Soroban giúp trẻ thông minh hơn”, “rèn luyện não phải”. Có lẽ quý phụ huynh đã từng nghe những điều như vậy. Bài viết tách bạch những điều nghiên cứu đã làm rõ và những điều còn chưa chắc chắn, từ góc nhìn của một lớp Soroban.
“Soroban tốt cho não” là câu nói thường được nhắc đến. Khi chọn môn học cho con, chắc nhiều phụ huynh cũng quan tâm. Tuy nhiên, trên mạng cũng có những thông tin khẳng định quá mức. Ở đây, chúng tôi tách bạch những điều đã được làm rõ và những điều còn chưa chắc chắn.
Khi tính nhẩm kiểu Soroban, trong đầu diễn ra điều gì
Khi quen với Soroban, các con có thể hình dung bàn tính trong đầu và tính toán mà không cần bàn tính thật. Đây gọi là “tính nhẩm kiểu Soroban (Anzan)”. Có bé khi tính nhẩm, ngón tay vẫn khẽ cử động.
Tính nhẩm thông thường xử lý con số trong đầu dưới dạng “từ ngữ” hoặc “chữ số”. Còn tính nhẩm kiểu Soroban hình dung con số dưới dạng hình dạng và vị trí của các hạt, rồi di chuyển các hạt trong đầu để tìm ra đáp án. Cơ chế chi tiết được giới thiệu trong bài Cơ chế của tính nhẩm kiểu Soroban.
Những điều nghiên cứu đã làm rõ
Nghiên cứu về Soroban và não bộ đã được thực hiện cả ở Nhật Bản lẫn nước ngoài.
- Người học giỏi tính toán bằng cách hình dung hình các hạt: Có nghiên cứu dùng hình ảnh não để xem hoạt động của não khi người học Soroban giỏi tính nhẩm. Kết quả cho thấy vùng não hoạt động lúc ta hình dung hình dạng và vị trí của đồ vật làm việc rất tích cực. Nghĩa là, qua hoạt động của não cũng thấy được con số đang được xử lý như “hình ảnh”.
- Cũng có nghiên cứu trên trẻ em: Ở nước ngoài cũng có những nghiên cứu cho trẻ luyện tính nhẩm kiểu Soroban rồi đo khả năng tính toán, khả năng giữ con số trong đầu, v.v.
Soroban được cho là “dùng não phải” chính là nhờ cách tính hình dung con số dưới dạng hình ảnh như vậy.
Những điều còn chưa rõ
- Có “thông minh hơn” hay không: Nhiều người cảm nhận rõ khả năng tính toán tiến bộ, nhưng các năng lực ngoài tính toán có phát triển rộng hơn không thì vẫn đang được nghiên cứu.
- Cần học bao lâu: Phần lớn nghiên cứu khảo sát những người học giỏi đã luyện tập lâu năm, hoặc với số người hạn chế. Sau bao lâu thì có thay đổi gì – mỗi người mỗi khác.
- Sự khác biệt giữa từng bé: Tuổi bắt đầu, lượng luyện tập, có học vui vẻ hay không… sẽ làm mức tiến bộ khác nhau.
Hãy cẩn thận một chút với những khẳng định kiểu “cứ học Soroban là chắc chắn sẽ…”.
Những năng lực Soroban giúp phát triển tốt
Tạm gác chuyện não bộ sang một bên, khi theo dõi các con ở lớp mỗi ngày, có những năng lực chúng tôi cảm nhận chắc chắn là phát triển.
| Năng lực | Vì sao Soroban giúp phát triển |
|---|---|
| Tốc độ và độ chính xác khi tính toán | Luyện tập mỗi buổi và được chấm bài ngay tại chỗ, nên hình thành thói quen tính đúng và nhanh |
| Cảm giác về số | Nhóm 5 và nhóm 10, hàng của chữ số được nhìn thấy qua vị trí các hạt |
| Khả năng tập trung làm bài | Làm bài trong thời gian giới hạn (mỗi phần thi là 7 phút) |
| Sự tự tin “Con làm được rồi!” | Sự tiến bộ được thấy rõ, chẳng hạn khi lên cấp |
Quý phụ huynh có thể xem thêm trong bài Lợi ích và hiệu quả của Soroban và Môn học phù hợp với trẻ khó tập trung.
Điều quan trọng hơn “tốt cho não”
Năng lực từ Soroban phát triển tỷ lệ thuận với thời gian học một cách vui vẻ. Thay vì ép con cố gắng “vì não bộ”, điều quan trọng hơn nhiều là chính con cảm nhận được sự tiến bộ của mình: “Hôm nay con nhanh hơn hôm qua rồi”, “Bài này con làm được rồi”. Tuổi bắt đầu cũng không phải càng sớm càng tốt. Dù bắt đầu từ lớp lá mẫu giáo, hay khi đã là học sinh tiểu học, THCS, chỉ cần học vui vẻ và lâu dài thì năng lực vẫn phát triển tốt.
Câu hỏi thường gặp
Học Soroban có giúp con thông minh hơn không?
Tốc độ, độ chính xác khi tính toán và cảm giác về số là những năng lực Soroban giúp phát triển tốt. Tuy nhiên, các năng lực ngoài tính toán có phát triển rộng hơn không thì vẫn đang được nghiên cứu, nên không thể khẳng định “chắc chắn thông minh hơn”.
“Rèn luyện não phải” có đúng không?
Khi tính nhẩm kiểu Soroban, các con hình dung con số dưới dạng hình các hạt để tính. Có nghiên cứu cho thấy khi đó, vùng não hoạt động lúc ta hình dung hình dạng và vị trí của đồ vật làm việc rất tích cực, và đó là lý do người ta nói “Soroban dùng não phải”. Còn “rèn luyện” được đến mức nào thì mỗi người mỗi khác.
Bắt đầu từ mấy tuổi thì tốt cho não?
Lớp Soroban của Kodomo School nhận các con từ lớp lá mẫu giáo. Quan trọng hơn độ tuổi là con có học vui vẻ và lâu dài được không. Về thời điểm bắt đầu, mời xem bài Nên bắt đầu học Soroban từ mấy tuổi?.
Mất bao lâu để con tính nhẩm được?
Mỗi bé mỗi khác. Trước hết, con cần nắm vững cách di chuyển hạt trên bàn tính thật, sau đó dần dần có thể tính trong đầu. Mời xem thêm bài Cơ chế của tính nhẩm kiểu Soroban.
Người lớn mới bắt đầu học có ý nghĩa không?
Có. Nhiều người bắt đầu khi đã trưởng thành, để luyện tính toán hoặc để có khoảng thời gian tập trung vận động đôi tay. Kodomo School cũng có khóa Soroban dành cho người lớn.
Học vui vẻ và lâu dài là quan trọng nhất đó!
Người viết bài
Taito MoritaHiệu trưởng Kodomo School (Công ty Morita Group)
Thầy kế thừa "Morita Juku" được thành lập tại Toyohashi năm 1972. Thông qua Soroban, Thư pháp và Mỹ thuật tại khoảng 90 lớp học ở Aichi, Shizuoka và trung tâm tại Hà Nội (Việt Nam), thầy nuôi dưỡng ở các con "sức mạnh tin vào chính mình". Thầy cũng diễn thuyết và tổ chức hội thảo về giáo dục.
Lời chào của thầy hiệu trưởngDiễn thuyết & hội thảoCập nhật: 8/10/2026
Góc phụ huynh
Bài viết về Soroban
Tìm lớp học
Lớp Soroban tại thành phố của quý phụ huynh
Hãy bắt đầu với buổi học thử miễn phí
Học thử Soroban và Thư pháp miễn phí (khoảng 20 phút, chỉ cần mang theo bút viết). Học thử Mỹ thuật 40 phút, phí 1.000 yên (không cần mang gì). Quý phụ huynh hãy cùng bé cảm nhận không khí lớp học và xem bé có hợp với giáo viên không nhé.