Hiệu quả và lợi ích của Soroban
(và cả nhược điểm, nói thật lòng)

Lợi ích của Soroban ①–④ (năng lực nhìn thấy được)

① Hình dung con số như một “lượng” (tính nhanh và chính xác hơn)

Trên bàn tính Soroban, số 7 hiện ra dưới dạng một hình: một hạt 5 và hai hạt 1. Phép nhớ khi cộng và phép mượn khi trừ cũng được ghi nhớ bằng cơ thể, qua chuyển động của các hạt. Nhờ vậy, con số bắt đầu chuyển động trong đầu như một “lượng”, con tính nhanh hơn và ít sai hơn. Nếu phép đặt tính học ở trường là “ghi nhớ các bước”, thì Soroban là “hình dung con số”. Có cả hai, con sẽ giỏi toán hơn.

② Thói quen tập trung làm bài

Ở lớp, các con làm một số tờ bài nhất định trong một khoảng thời gian nhất định. Lặp đi lặp lại việc “làm đúng trong thời gian quy định”, con hình thành thói quen tập trung sâu. Ý kiến chúng tôi nghe nhiều nhất từ phụ huynh là “con bắt tay vào làm bài tập ở trường nhanh hơn” và “con làm việc gì cũng làm đến cùng”.

③ Trí nhớ về các con số

Trong bài tính nghe đọc (yomiage-zan), các con nghe những con số giáo viên đọc lên và lần lượt gảy hạt theo. Khi tính nhẩm (Anzan), con giữ các con số trên chiếc bàn tính ở trong đầu. Đây là bài luyện “khả năng ghi nhớ tạm thời các con số”.

④ Niềm tin “cứ cố gắng là làm được”

Soroban có những bước nhỏ rất rõ ràng: các cấp kyu. Trải nghiệm tự mình nỗ lực để vượt qua hết kỳ thi nhỏ này đến kỳ thi nhỏ khác trở thành niềm tin “mình ổn mà”. Đây là lợi ích quan trọng nhất, dẫn tới những năng lực “không nhìn thấy được” ở phần sau.

Bộ não hoạt động thế nào? (tính nhẩm kiểu Soroban và não phải)

Các nghiên cứu về bộ não khi tính nhẩm kiểu Soroban cho thấy: thay vì vùng “suy nghĩ bằng lời” như khi tính toán thông thường, vùng “xử lý hình dạng và không gian” (phía não phải) hoạt động mạnh hơn. Nói cách khác, khả năng tính nhẩm mà Soroban nuôi dưỡng là khả năng di chuyển con số như những hình ảnh, chứ không phải bằng lời. Vì thế người ta thường nói Soroban “rèn luyện não phải”.

Tuy vậy, nói chắc rằng “học Soroban thì sẽ thông minh hơn” là nói quá. Điều chắc chắn là các con đang lặp đi lặp lại việc luyện hình dung con số, tập trung và ghi nhớ. Chúng tôi tin rằng điều đó sẽ có ích cho môn toán và các môn học khác.

Năng lực “không nhìn thấy được” mà chúng tôi muốn nuôi dưỡng nhất

Điều Kodomo School muốn nuôi dưỡng nhất qua Soroban là những năng lực không thể hiện qua điểm số.

1. Lòng tự tin vào bản thân (niềm tin “cứ cố gắng là làm được”)

   Chuỗi những thành công nhỏ: “Con làm được rồi!”, “Con thi đỗ rồi!”. Trải nghiệm tự mình nỗ lực vượt qua từng bước ấy nuôi dưỡng niềm tin vững chắc: “mình ổn mà”.

2. Sự kiên trì và khả năng phán đoán

   “Sự kiên trì” để bền bỉ luyện tập hướng tới kỳ thi lên cấp. “Khả năng phán đoán” để đọc con số trong tích tắc và quyết định cách di chuyển ngón tay. Đó sẽ là “điểm tựa tinh thần” nâng đỡ con khi gặp khó khăn trong tương lai.

3. Trực giác và sức sáng tạo

   Khả năng di chuyển con số như những hình ảnh cũng dẫn tới “trực giác” nắm bắt bản chất sự việc và “sức sáng tạo” nghĩ ra những điều mới.

Nhược điểm và câu trả lời cho ý kiến “học Soroban vô ích”

Khi tìm kiếm trên mạng, quý phụ huynh cũng sẽ gặp những cụm từ như “Soroban vô ích”, “nhược điểm của Soroban”. Chúng tôi xin trả lời thật lòng.

Ý kiến thường gặp	Thực tế
Có máy tính rồi nên không cần	Mục đích không phải là bản thân phép tính, mà là nuôi dưỡng khả năng hình dung con số, sự tập trung và lòng tự tin. Dù có máy tính, con vẫn cần khả năng cảm nhận xem kết quả “có đúng khoảng đó không”.
Lẫn với phép đặt tính ở trường nên bị rối	Lúc đầu có chuyện đó. Giáo viên sẽ nói với con “cách làm ở trường cũng đúng” và hướng dẫn để con biết dùng cả hai cách tùy lúc.
Mất nhiều thời gian mới thấy kết quả	Đúng vậy. Phải mất từ nửa năm đến 1 năm mới đạt cấp kyu đầu tiên. Đây không phải là môn học thêm cho kết quả điểm số ngay.
Nghỉ học là quên hết	Dù có quên cách gảy hạt, khả năng hình dung con số và thói quen tập trung vẫn còn. Nhiều bé học đến 3 kyu trở lên vẫn tính nhẩm được khi đã trưởng thành.
Tốn tiền	Học phí hằng tháng thường từ khoảng 4.500 đến 12.000 yên/tháng, tùy số buổi học và khu vực. Ở Kodomo School, học 1 buổi/tuần là 4.600 yên/tháng (lớp lá mẫu giáo và tiểu học).

Bé hợp, bé chưa hợp và thời điểm nên dừng

Bé hợp với Soroban: thích con số hoặc đồng hồ, không ngại luyện tập lặp đi lặp lại, biết vui với cảm giác “làm được rồi”, ngồi yên nghe nói chuyện được 10 phút.

Bé còn hơi sớm: chưa thích con số, ngồi yên là rất khó chịu, khóc suốt buổi học thử. Trường hợp này xin đừng ép, hãy cho con học thử lại sau nửa năm đến 1 năm.

Dấu hiệu nên dừng: “đã đỗ 3 kyu”, “con cảm thấy mình đã làm hết sức rồi”, “con có việc khác muốn làm”. Thời điểm dừng tốt nhất là do bố mẹ bàn bạc cùng con rồi quyết định, thay vì bố mẹ tự quyết. 3 kyu là cấp có thể ghi vào sơ yếu lý lịch ở Nhật, và người ta nói rằng học đến mức này thì khả năng tính nhẩm thường theo con suốt đời.

Mấy tuổi bắt đầu? Học phí bao nhiêu? Khác gì Kumon?

Mấy tuổi bắt đầu?

Thông thường là khoảng lớp lá mẫu giáo (5–6 tuổi). Đông nhất là các bé bắt đầu từ lớp 1–3, và bắt đầu từ các lớp lớn ở tiểu học hay THCS cũng không muộn. Xem thêm tại Nên cho con học Soroban từ mấy tuổi?.

Học phí thông thường

Học phí hằng tháng của các lớp Soroban thường từ khoảng 4.500 đến 12.000 yên/tháng, tùy số buổi học và khu vực. Ở Kodomo School, học 1 buổi 60 phút mỗi tuần là 4.600 yên/tháng (lớp lá mẫu giáo và tiểu học, đã bao gồm thuế), học sinh THCS 5.500 yên. Ngoài ra còn phí cơ sở vật chất 1.100 yên/tháng (gồm bảo hiểm), phí nhập học 4.800 yên (anh chị em ruột: miễn phí từ bé thứ hai) và phí giáo trình. Chi tiết xem tại Giờ học, học phí và các bước nhập học; các khoản ngoài học phí hằng tháng xem tại Học phí thông thường của lớp Soroban và các chi phí kèm theo.

Khác gì Kumon?

Kumon là cách học bằng phiếu bài tập để nắm “các bước làm” và học vượt trước chương trình. Soroban là cách học bằng các hạt để có “hình dung về con số”. Mục đích khác nhau nên không có bên nào hơn bên nào. Có bé học cả hai. Nếu quý phụ huynh thấy “con biết cách tính nhưng cảm giác về con số còn yếu”, thì Soroban là lựa chọn phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Mất bao lâu mới thấy hiệu quả?

Nhiều phụ huynh cảm nhận “con tập trung hơn khi làm bài” sau 1–3 tháng; tính nhanh hơn thường mất nửa năm đến 1 năm, tính nhẩm mất 1–2 năm.

Điểm toán ở trường có tăng không?

Nhiều bé ít sai phép tính hơn và tự tin hơn trong giờ toán. Tuy nhiên, bài toán có lời văn và hình học cần luyện riêng. Thay đổi lớn nhất là “con không còn ghét môn toán nữa”.

Học 1 buổi/tuần có đủ không?

Kodomo School học 1 buổi 60 phút mỗi tuần. Trong mỗi buổi, giáo viên chấm bài ngay tại chỗ và giao bài phù hợp với từng bé, nên dù chỉ 1 buổi/tuần con vẫn tiến bộ đều. Không cần luyện mỗi ngày ở nhà.

Thi lên cấp ở đâu?

Các con thi ngay tại lớp đang theo học. Không phải đến địa điểm lạ nên các bé nhỏ cũng yên tâm.