Học Soroban có vô ích không?
Trả lời thẳng thắn những băn khoăn thường gặp

Việc chúng tôi – những người đã mở lớp Soroban hơn 50 năm – viết một bài trả lời câu hỏi “Học Soroban có vô ích không?” có thể trông hơi lạ. Nhưng đây là câu hỏi thực sự rất hay được hỏi, và việc học tiếp trong khi vẫn thấy “vô ích” là điều khổ sở cho cả con lẫn phụ huynh. Vì vậy, thay vì chỉ liệt kê điều hay, chúng tôi sẽ nói thật lòng.

5 lý do người ta nói “vô ích”, và thực tế ra sao

① Có máy tính và điện thoại rồi, không cần biết tính cũng được

Đúng vậy. Khi lớn lên, hầu như không có lúc nào phải tính bằng bàn tính. Nhưng điều Soroban nuôi dưỡng không phải là “bản thân phép tính”, mà là khả năng hình dung con số như một lượng và thói quen tập trung làm chính xác, trọn vẹn trong thời gian quy định. Dù có máy tính, ta vẫn cần cảm giác “đáp án này có hợp lý không”, còn thói quen tập trung thì dùng được cho mọi việc ngoài tính toán.

② Ở trường không dạy, nên không liên quan đến điểm số

Trong bài kiểm tra Toán ở trường không có câu hỏi về Soroban. Nhưng những bé vấp ở phép cộng có nhớ, trừ có mượn, hay hay tính sai, thường là do cảm giác về lượng của con số còn yếu, và Soroban giúp đúng chỗ đó. Chúng tôi nhận được nhiều chia sẻ từ phụ huynh như “Con bớt tính sai trong bài kiểm tra Toán”, “Con bắt đầu giơ tay phát biểu trong giờ Toán”.

③ Lẫn với cách đặt tính ở trường, gây rối

Vài tháng đầu, thực sự có bé bị rối. Vì vậy ở lớp, giáo viên nhắc con “cách của trường cũng đúng” và giúp con dùng được cả hai tùy tình huống. Hầu hết các bé tự chuyển đổi được một cách tự nhiên sau 2–3 tháng. Dừng lại ở đúng giai đoạn này với suy nghĩ “đúng là vô ích thật” là điều đáng tiếc nhất.

④ Nghỉ là quên hết

Cách di chuyển hạt thì đúng là sẽ quên. Nhưng cảm giác về lượng của con số và thói quen tập trung vẫn còn lại. Mốc gợi ý là cấp 3 kyu. Những bé học đến 3 kyu phần lớn vẫn tính nhẩm được khi trưởng thành, và còn ghi được vào sơ yếu lý lịch. Ngược lại, nghỉ sau vài tháng thì hầu như chẳng còn lại gì. “Đã học thì học đến 3 kyu” là lời khuyên thật lòng của chúng tôi.

⑤ Tốn tiền và vất vả đưa đón

Đây là sự thật. Chính vì vậy, chúng tôi mong quý phụ huynh nhìn rõ con mình có hợp hay không, và đâu là thời điểm không còn phù hợp. Kodomo School học mỗi tuần 1 buổi 60 phút, học phí 4.600 yên/tháng (lớp lá và tiểu học), mở lớp gần nhà tại nhà văn hóa địa phương, v.v., nên gánh nặng đưa đón được giảm đến mức thấp nhất có thể.

Khi nào học Soroban là có ích

• Con vấp ở phép cộng có nhớ, trừ có mượn, hay đếm bằng ngón tay: khi hình dung được con số như một lượng, những vấp váp sẽ giảm.
• Con không tập trung được lâu, không làm được đến cùng: luyện làm một số tờ bài nhất định trong thời gian nhất định sẽ thành thói quen tập trung.
• Con thiếu tự tin, hay nói “đằng nào con cũng không làm được”: qua những bước nhỏ là các cấp kyu, con tích lũy trải nghiệm “mình thi đỗ nhờ chính nỗ lực của mình”.
• Con thích con số, mơ ước biết tính nhẩm: con sẽ tiến bộ. Tính nhẩm Anzan kiểu Soroban chỉ có thể học được qua Soroban.

Nói thật: bé nào không hợp, khi nào khó thấy ích lợi

• Con hoàn toàn không vui (lần nào cũng không muốn đi, khóc ở lớp): hãy tạm nghỉ 6 tháng đến 1 năm rồi học thử lại. Nếu ép học tiếp, con sẽ ghét cả Soroban lẫn Toán.
• Mục tiêu là “học trước chương trình ở trường”: Soroban không phải là môn học để tiến trước lớp đang học. Với mục tiêu đó, hình thức học khác sẽ hợp hơn (xem Soroban hay Kumon, nên chọn cái nào?).
• Chỉ định thử vài tháng rồi thôi: để đạt cấp đầu tiên cần 6 tháng đến 1 năm. Nếu muốn kết quả trong ngắn hạn thì không hợp.
• Con yếu toán có lời văn hay hình học, còn tính toán thì không gặp khó khăn: Soroban giúp cho tính toán và cảm giác về lượng. Toán có lời văn và hình học cần cách luyện khác.

Thời điểm nên dừng, và cách dừng

Thời điểm dừng, tốt nhất là trao đổi và quyết định cùng con, thay vì bố mẹ tự quyết. Đặt một mốc như “đến kỳ thi tới”, “đến 3 kyu” sẽ giúp con dễ chấp nhận hơn. Kodomo School cũng có chế độ tạm nghỉ, nên nếu còn phân vân, quý phụ huynh hãy trao đổi với văn phòng trụ sở.

Bí quyết học tiếp để biến thành “học thật có ích”

1. Khen việc con đi học, hơn là kết quả: “Hôm nay con lại đi học rồi”, “Con làm đến cùng rồi”. Cấp kyu sẽ tự đến sau.
2. Nói chuyện gắn với môn Toán ở trường: “Cái đó là bạn của 10 con học ở Soroban đấy”. Trong đầu con, Soroban và Toán sẽ kết nối với nhau.
3. Biến kỳ thi thành một dịp ăn mừng nhỏ: khi con đỗ, cả nhà cùng vui “Con làm được rồi!”. Sự tự tin lớn lên từ đây.
4. Trao đổi với giáo viên: giáo viên là người nhìn rõ nhất những chỗ con vấp. Chỉ cần quý phụ huynh nói “dạo này con không muốn đi”, chúng tôi có thể thay đổi cách giao bài.

Câu hỏi thường gặp

Khi phân vân có nên học tiếp hay không, hãy nói với giáo viên nhé. Cùng nhau suy nghĩ nào!

Người viết bài

Taito MoritaHiệu trưởng Kodomo School (Công ty Morita Group)

Thầy kế thừa "Morita Juku" được thành lập tại Toyohashi năm 1972. Thông qua Soroban, Thư pháp và Mỹ thuật tại khoảng 90 lớp học ở Aichi, Shizuoka và trung tâm tại Hà Nội (Việt Nam), thầy nuôi dưỡng ở các con "sức mạnh tin vào chính mình". Thầy cũng diễn thuyết và tổ chức hội thảo về giáo dục.

Lời chào của thầy hiệu trưởngDiễn thuyết & hội thảoCập nhật: 8/10/2026