Vì sao Soroban giúp ích
cho trẻ yếu môn Toán

Điều gì đang xảy ra với trẻ yếu Toán

Ở lớp, chúng tôi đã gặp rất nhiều trẻ yếu Toán. Điểm chung của các con là số đã trở thành một “ký hiệu”. Nhìn thấy số “8” nhưng không hình dung ra 8 đồ vật. Vì thế, “8 + 7” chỉ có thể giải bằng quy trình đã học thuộc, và khi làm sai quy trình, dù kết quả ra một con số vô lý, con cũng không nhận ra.

• Mãi vẫn phải dùng ngón tay khi cộng có nhớ, trừ có nhớ
• Làm được “10 − 3” nhưng lại tắc ở “13 − 3” hay “10 − 7”
• Tính sai nhiều, kiểm tra lại cũng không phát hiện ra
• Không biết “phải cộng hay phải trừ” nên dừng tay ở bài toán có lời văn
• Cứ đến giờ Toán là mất hết tinh thần

Những điều này không phải vì con “kém thông minh”, mà chỉ vì cảm giác về lượng của số chưa được nuôi dưỡng. Cảm giác này lớn lên qua trải nghiệm dùng tay chạm vào số. Bài học ở trường đi khá nhanh, nên nhiều trẻ chưa có đủ trải nghiệm đó đã phải chuyển sang bài tiếp theo.

Vì sao Soroban giúp ích (3 lý do)

① Số được nhìn thấy dưới dạng “hình”

Trên bàn tính, số 7 là hình “một hạt 5 và hai hạt 1”. Số 10 là động tác “hạ hết hạt xuống và gạt lên một hạt ở hàng cao hơn”. Số không còn là ký hiệu mà trở thành lượng nhìn thấy được bằng mắt. Với “8 + 7”, con định cộng 7 vào 8 hạt nhưng không đủ hạt, nên “lấy đi bạn của 10 (là 3) rồi gạt lên một hạt 10”. Ý nghĩa của phép cộng có nhớ được hiểu qua chính động tác của bàn tay.

② “Bạn của 5” và “bạn của 10” thấm vào người

Nền tảng của phép cộng, trừ có nhớ là “5 gồm mấy và mấy”, “10 gồm mấy và mấy”. Với Soroban, con dùng các cặp số bù này (chúng tôi gọi là “bạn của 5” và “bạn của 10”) hàng trăm, hàng nghìn lần. Không phải học thuộc mà là nhớ bằng cơ thể, nên khi làm Toán ở trường con cũng tự nhiên dùng được.

③ Buổi nào cũng có “Con làm được rồi!”

Trẻ yếu Toán thường chỉ chất chồng những trải nghiệm “không làm được”. Ở lớp Soroban, bài tập được chọn theo tốc độ của từng con và giáo viên chấm ngay tại chỗ. Buổi nào cũng kết thúc bằng một điều gì đó “làm được”. Sự tích lũy này dần biến “ghét Toán” thành “hình như mình cũng làm Toán được một chút”.

Vướng mắc Soroban giúp được và không giúp được

Nói “yếu Toán” thì nghe đơn giản, nhưng bên trong có nhiều dạng khác nhau. Nếu vướng mắc ở tính toán và cảm giác về số thì Soroban rất phù hợp. Nếu chủ yếu là bài toán có lời văn hay hình học thì chỉ Soroban thôi chưa đủ. Trong buổi học thử, giáo viên sẽ quan sát con và nói thật với quý phụ huynh.

Bắt đầu từ lớp mấy? Bao lâu thì thay đổi?

Vướng mắc về Toán thường lộ rõ vào nửa sau lớp 1 đến lớp 3 (cộng trừ có nhớ, bảng cửu chương, phép chia). Số trẻ bắt đầu ở giai đoạn này là đông nhất và hiệu quả cũng dễ thấy nhất. Bắt đầu từ các lớp lớn hơn cũng không muộn. Các con hiểu nhanh nên khoảng một năm là theo kịp các em nhỏ tuổi hơn.

Đây không phải môn học thêm “lên điểm ngay lập tức”. Nhưng để biến “ghét Toán” thành “hình như mình cũng làm được một chút”, cần chừng ấy thời gian.

Những điều có thể làm ở nhà

1. Cho con thấy số bằng “đồ vật”: chia bánh kẹo, trả tiền khi mua đồ, đếm đến 10 khi tắm. Tăng thêm trải nghiệm cảm nhận số là lượng.
2. Không trách mắng khi con sai: hãy hỏi “Con bị rối ở chỗ nào?”. Lỗi sai cho ta biết con vướng ở đâu.
3. Nối Toán ở trường với Soroban: “Bài này con đã làm trên bàn tính rồi đấy”. Khi hai thứ kết nối trong đầu con, cả hai cùng tiến bộ.
4. Cùng vui với những “Con làm được rồi!” nhỏ: cấp vừa đỗ, phép tính vừa làm được. Sự tự tin lớn lên từ đây.

Câu hỏi thường gặp

Từng “Con làm được rồi!” sẽ nhiều dần lên nhé.

Người viết bài

Taito MoritaHiệu trưởng Kodomo School (Công ty Morita Group)

Thầy kế thừa "Morita Juku" được thành lập tại Toyohashi năm 1972. Thông qua Soroban, Thư pháp và Mỹ thuật tại khoảng 90 lớp học ở Aichi, Shizuoka và trung tâm tại Hà Nội (Việt Nam), thầy nuôi dưỡng ở các con "sức mạnh tin vào chính mình". Thầy cũng diễn thuyết và tổ chức hội thảo về giáo dục.

Lời chào của thầy hiệu trưởngDiễn thuyết & hội thảoCập nhật: 8/10/2026