Góc phụ huynh | Học thêm và nuôi dạy con
Môn học nuôi dưỡng lòng tự tin:
5 điểm cần lưu ý khi chọn
“Con mình có vẻ thiếu tự tin.” “Con hay nói ngay ‘đằng nào con cũng không làm được’.” Lòng tự tin vào bản thân không phải bẩm sinh mà lớn lên qua trải nghiệm mỗi ngày. Từ kinh nghiệm đồng hành cùng hơn 20.000 trẻ, chúng tôi chia sẻ sự khác nhau giữa trẻ thêm tự tin và trẻ mất tự tin khi học ngoại khóa, cách chọn môn học và những việc có thể làm ở nhà.
Lòng tự tin vào bản thân là gì? Hai trụ cột
Nói ngắn gọn, lòng tự tin vào bản thân là “cảm giác thấy mình đáng quý”. Chúng tôi nhìn nhận nó qua hai trụ cột sau.
| “Mình là mình, như vậy là tốt rồi” | Tấm lòng chấp nhận bản thân như chính mình. Dù không thuận lợi cũng không ghét bỏ bản thân |
|---|---|
| “Mình làm được” | Tin rằng cố gắng thì sẽ làm được. Nguồn năng lượng để thử thách điều mới |
Chỉ có một trong hai thì sẽ chông chênh. Sự tự tin chỉ dựa vào “làm được” dễ sụp đổ khi thất bại. Chỉ có “như vậy là tốt rồi” thì khó có động lực để thử thách. Môn học ngoại khóa là nơi dễ nuôi dưỡng cả hai điều này cùng lúc.
Dấu hiệu khi lòng tự tin của con đang giảm
- “Đằng nào cũng vậy”, “không được đâu”, “con thì làm sao mà…” trở thành câu cửa miệng
- Chưa thử đã không thích làm điều mới
- Sợ thất bại nên ngay từ đầu đã không muốn làm
- Được khen cũng không nhận, chỉ nói “nhưng mà…”
- So sánh mình với bạn bè, anh chị em rồi buồn bã
- Không còn nói ra cảm xúc hay ý kiến của mình
Dù con có những dấu hiệu này, quý phụ huynh cũng không cần lo lắng quá ngay. Khi mệt mỏi hay khi môi trường thay đổi (vào lớp 1, lên lớp, chuyển nhà…), ai cũng có lúc tạm thời giảm tự tin. Điều quan trọng là tăng dần từng chút những trải nghiệm biến “đằng nào cũng vậy” thành “hay là thử xem sao”.
5 điểm của môn học giúp nuôi dưỡng lòng tự tin
- Những lần “con làm được” nhỏ bé được nhìn thấy rõ
Một cấp kyu hay đẳng dan, một tác phẩm, một bài tập. Khi mục tiêu được chia nhỏ, con được nếm trải “làm được rồi” nhiều lần. Nếu chỉ có mục tiêu lớn, sự tự tin sẽ hao mòn trên đường đi tới đó.
- Được ghi nhận sự cố gắng và cách làm, hơn là kết quả
Thay vì “100 điểm giỏi quá”, hãy nói “con đã suy nghĩ đến cùng mà không bỏ cuộc”. Trẻ chỉ được khen vì kết quả dễ cảm thấy mình vô giá trị khi không đạt kết quả. Khi học thử, quý phụ huynh hãy để ý xem giáo viên khen điều gì.
- Được học theo tốc độ của riêng mình
Khi bị đòi hỏi phải theo kịp tốc độ của mọi người, trẻ chậm hơn chỉ cảm thấy “mình không làm được”. Ở lớp học đi theo tiến độ của từng bé, con được so sánh với chính mình của ngày hôm qua.
- Được nói ra suy nghĩ ở nơi không có đáp án đúng
Những khoảng thời gian “không có đáp án đúng” như vẽ tranh hay đối thoại nuôi dưỡng cảm giác an tâm rằng “điều mình cảm nhận không bị phủ nhận”. Đây là nền tảng của “mình là mình, như vậy là tốt rồi”.
- Bản thân việc “duy trì được” trở thành sự tự tin
Dù chỉ 1 buổi/tuần, việc duy trì được 1 năm là sự tự tin lớn với trẻ. Số buổi, thời gian, địa điểm có phù hợp để con theo học lâu dài mà không quá sức hay không cũng là điểm quan trọng khi chọn.
Điểm hay và điểm cần lưu ý của từng môn học
| Môn học | Điểm dễ nuôi dưỡng lòng tự tin | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Soroban (bàn tính Nhật Bản) | Mục tiêu nhỏ là các cấp kyu giúp nhìn thấy rõ “làm được”. Học theo tốc độ của mình | Giai đoạn khó lên cấp, con dễ cảm thấy “không làm được”. Giáo viên có đặt ra được mục tiêu nhỏ hay không |
| Thư pháp | Nhìn thấy tiến bộ qua từng tờ. Dễ tìm ra điểm để khen | Nếu đòi hỏi quá mức phải giống hệt chữ mẫu, có trẻ sẽ cảm thấy gò bó |
| Mỹ thuật | Không có đáp án đúng, nét riêng của chính con được ghi nhận | Lớp học đánh giá theo “đẹp hay xấu” có thể gây tác dụng ngược |
| Thể thao | Cảm giác thành tựu khi vận động, trải nghiệm hợp sức với đồng đội | Thi đấu, cạnh tranh suất chính thức: dễ phân ra trẻ hợp và trẻ không hợp |
| Âm nhạc (piano…) | Việc luyện tập có hình hài là bản nhạc hay buổi biểu diễn | Nếu luyện tập hằng ngày ở nhà trở thành gánh nặng, có thể dẫn đến tâm lý ngại môn này |
Môn học nào cũng có điểm hay và điểm cần lưu ý. Cùng một môn học nhưng sẽ khác rất nhiều tùy lớp học và giáo viên. Thay vì loại môn học, quý phụ huynh hãy nhìn xem “ở lớp học đó, con mình có nét mặt như thế nào”.
Những hoạt động của Kodomo School
Kodomo School coi trọng việc nuôi dưỡng năng lực “nhìn thấy được” như khả năng tính toán và chữ đẹp qua Soroban và Thư pháp, đồng thời nuôi dưỡng năng lực “không nhìn thấy được” (tâm hồn) qua thời gian đối thoại.
Thẻ Wakutomo (thẻ Wakuwaku Tomodachi)
Đây là thẻ chúng tôi phát ở lớp mỗi tháng. Trên thẻ là những câu hỏi gần gũi như “Con thích gì?”, “Vì sao con nghĩ như vậy?”, trở thành gợi ý cho những cuộc trò chuyện ở nhà. Ví dụ, có tháng hỏi “Tính cách của mình thế nào?”, có tháng con tập hợp những điều mình thích, mình giỏi, mình từng được khen để làm “cuốn bách khoa về chính mình”.
Kodomo Wakuwaku Kaigi (đối thoại triết học dành cho trẻ em)
Đây là buổi gặp mặt để các con suy nghĩ kỹ và cùng thảo luận về những câu hỏi khiến cả người lớn cũng phải suy ngẫm, như “Hạnh phúc là gì?”. Khi nói ra cảm xúc của mình và lắng nghe ý kiến khác biệt của bạn bè, các con dần cảm nhận được rằng mình đáng quý và mình gắn kết với mọi người xung quanh. Buổi này được tổ chức không định kỳ.
Đối thoại triết học về mỹ thuật
Ở lớp Mỹ thuật, các con vừa xem danh họa vừa cùng trò chuyện “Con cảm thấy thế nào?”. Xem chi tiết tại Lợi ích khi cho con học lớp vẽ, lớp Mỹ thuật.
Thầy Taito Morita, người sáng lập & hiệu trưởng, đã viết cuốn sách tổng hợp những hoạt động này: 『こどもの「自己肯定感」がグングン育つ本』 (“Cuốn sách giúp lòng tự tin của trẻ lớn lên vùn vụt”). Mời quý phụ huynh xem thêm Đối thoại giáo dục: đối thoại triết học và lòng tự tin, nơi thầy trò chuyện với giảng viên đại học về đối thoại triết học.
Những việc có thể làm ở nhà
- Nói thành lời về quá trình, không chỉ kết quả: Thêm “con đã luyện tập mỗi ngày mà” vào sau “100 điểm giỏi quá”. Có người nhìn thấy sự cố gắng của mình là nền tảng của sự tự tin.
- Không so với người khác, mà so với chính con của ngày hôm qua: Tuyệt đối không nói “anh con thì làm được mà”. Hãy nói “con viết đẹp hơn tháng trước rồi đấy”.
- Không phủ nhận cảm xúc của con: Thay vì “có thế mà cũng khóc”, trước hết hãy nói “con tiếc lắm phải không”. Khi cảm xúc được đón nhận, trẻ sẽ sớm vực dậy.
- Hỏi “con nghĩ sao?” và lắng nghe đến cùng: Không giục trả lời, không nói đáp án, chỉ lắng nghe. Đó là trải nghiệm suy nghĩ của mình được trân trọng.
- Cha mẹ cũng kể về bản thân: “Thật ra mẹ cũng là người thích làm theo nhịp của mình đấy”. Khi cha mẹ kể về mình, con cũng dễ mở lòng hơn và câu chuyện trở nên sâu sắc hơn.
Câu hỏi thường gặp
Khen thật nhiều thì lòng tự tin có tăng lên không?
Bản thân việc khen là quan trọng. Nhưng nếu chỉ “giỏi quá”, “thiên tài quá”, có trẻ sẽ không chịu làm nếu không được khen. Quý phụ huynh hãy thử nói cụ thể con đã cố gắng ở điểm nào, đã có cách làm hay ở đâu.
Con thiếu tự tin có phải do cách nuôi dạy của cha mẹ không?
Không cần khẳng định như vậy. Nhiều yếu tố liên quan: tính cách, trường lớp, quan hệ bạn bè… Lòng tự tin có thể được nuôi dưỡng qua trải nghiệm ở bất cứ tuổi nào. Chỉ cần thay đổi cách nói với con từ hôm nay là đủ.
Nếu con nghỉ học môn ngoại khóa, lòng tự tin có bị giảm không?
Tùy vào cách nghỉ. Nếu đặt một mốc như “đến kỳ thi tiếp theo” hay “đến cấp 3 kyu”, bàn bạc với con rồi mới nghỉ, thì đó sẽ là trải nghiệm “đã làm trọn vẹn”. Xem thêm phần “Khi nào nên dừng” trong Học Soroban có vô ích không? Có nên cho con nghỉ?.
Nên để ý từ khoảng mấy tuổi?
Tuổi nào cũng được. Đặc biệt vào những thời điểm môi trường thay đổi như vào lớp 1 hay lên lớp, sự tự tin dễ lung lay, vì vậy hãy chủ động tạo nhiều dịp cùng con vui mừng với những lần “con làm được” nhỏ bé.
Con cứ là chính con là được rồi. Những lần “Con làm được rồi!” sẽ ngày càng nhiều hơn đó!
Người viết bài
Taito MoritaHiệu trưởng Kodomo School (Công ty Morita Group)
Thầy kế thừa "Morita Juku" được thành lập tại Toyohashi năm 1972. Thông qua Soroban, Thư pháp và Mỹ thuật tại khoảng 90 lớp học ở Aichi, Shizuoka và trung tâm tại Hà Nội (Việt Nam), thầy nuôi dưỡng ở các con "sức mạnh tin vào chính mình". Thầy cũng diễn thuyết và tổ chức hội thảo về giáo dục.
Lời chào của thầy hiệu trưởngDiễn thuyết & hội thảoCập nhật: 8/10/2026
Góc phụ huynh
Bài đọc về học thêm và nuôi dạy con
Các lớp của Kodomo School
3 lớp học
Hãy bắt đầu với buổi học thử miễn phí
Học thử Soroban và Thư pháp miễn phí (khoảng 20 phút, chỉ cần mang theo bút viết). Học thử Mỹ thuật 40 phút, phí 1.000 yên (không cần mang gì). Quý phụ huynh hãy cùng bé cảm nhận không khí lớp học và xem bé có hợp với giáo viên không nhé.