Góc phụ huynh | Thư pháp
Kakizome kỳ nghỉ đông,
bí quyết để viết đẹp
Bài tập kỳ nghỉ đông “Kakizome” (bài thư pháp đầu năm mới). Viết bao nhiêu tờ cũng không được, cả bố mẹ lẫn con đều mệt nhoài… chuyện này rất hay gặp. Bí quyết quan trọng nhất là “đừng viết bản chính ngay”. Cần chuẩn bị gì, cách nhìn bài mẫu, cách luyện tập trong kỳ nghỉ đông và những điều gia đình có thể làm – lớp Thư pháp của chúng tôi xin chia sẻ.
Kakizome là phong tục lâu đời: lần đầu tiên cầm bút lông viết chữ trong năm mới. Ngày nay, nhiều trường giao Kakizome làm bài tập kỳ nghỉ đông, hoặc tổ chức “ngày Kakizome” vào đầu học kỳ 3. Các con phải viết chữ to hơn bình thường, cân đối trên tờ giấy quy định, nên đây là bài khá khó với trẻ. Nhưng chỉ cần nắm được bí quyết và thứ tự, ai cũng có thể viết đẹp.
Kiểm tra trước (đề bài của trường)
Cách làm Kakizome khác nhau tùy trường và khối lớp. Trước khi bắt đầu, quý phụ huynh hãy xem tờ hướng dẫn của trường và kiểm tra những điểm sau.
- Chữ đề bài và bài mẫu: Viết chữ gì? Trường có phát bài mẫu không?
- Loại giấy và số tờ: Giấy hanshi (khổ thường) hay giấy Kakizome dài và hẹp? Có bao nhiêu tờ để viết bản chính?
- Bút lông hay bút chì: Ở trường, môn tập viết bằng bút lông bắt đầu từ lớp 3. Lớp 1–2 thường làm “Kakizome bằng bút chì”, viết bằng bút chì hoặc bút mực.
- Cách viết tên: Viết khối, lớp, tên ở đâu và như thế nào.
- Ngày nộp và cách nộp: Được gấp lại hay phải cuộn tròn mang đi.
Cần chuẩn bị gì
| Đồ dùng | Lưu ý |
|---|---|
| Bộ dụng cụ thư pháp | Bút lông, mực nước, nghiên, chặn giấy, tấm lót. Dùng bộ đang dùng ở trường là được. Khi viết trên giấy dài và hẹp, có tấm lót dài sẽ dễ viết hơn |
| Giấy báo | Thật nhiều. Dùng để trải rộng bên dưới, và cũng dùng làm giấy luyện tập |
| Giấy luyện tập | Giấy hanshi hoặc giấy cùng cỡ với bản chính. Lúc mới luyện, dùng giấy báo cũng được |
| Quần áo có thể lấm bẩn | Mực rất khó giặt sạch, nên để ý cả độ dài tay áo |
| Chỗ phơi | Nơi có thể đặt tờ giấy đã viết nằm phẳng. Trải sẵn giấy báo trên sàn |
5 bí quyết để viết đẹp
- Dành thời gian “nhìn” bài mẫu
Trước khi viết, hãy nhìn thật kỹ bài mẫu: cỡ chữ, khoảng cách giữa các chữ, chỗ nét dài, chỗ nét ngắn. Dùng ngón tay đồ theo bài mẫu để cảm nhận đường đi của bút cũng rất hiệu quả. Những bé viết đẹp đều là những bé nhìn kỹ trước khi viết.
- Quyết định vị trí chữ trước
Quyết định trước mỗi chữ sẽ nằm ở đâu trên tờ giấy. Gấp nhẹ tờ giấy luyện tập để đánh dấu ước lượng chỗ đặt chữ, cỡ chữ sẽ đều nhau (còn giấy bản chính có được gấp hay không thì làm theo quy định của trường).
- Cầm bút thẳng đứng, viết to
Cho bút ngấm thật nhiều mực, chuốt lại trên mép nghiên rồi mới viết. Cầm bút thẳng đứng. Khi viết chữ to, nhấc nhẹ khuỷu tay khỏi mặt bàn và viết bằng cả cánh tay, nét chữ sẽ khoáng đạt.
- Nét dừng, nét hất, nét phẩy: viết chậm lại
Ấn tượng của một chữ được quyết định ở cuối nét. “Nét dừng” (tome): dừng hẳn rồi mới nhấc bút. “Nét hất” (hane): dừng lại một nhịp rồi hất nhẹ lên. “Nét phẩy” (harai): giảm dần lực nhưng không rời bút cho đến hết nét. Chỉ ở những chỗ này, hãy viết chậm hơn bình thường một chút.
- Cẩn thận đến cả phần tên
Rất hay gặp trường hợp phần chữ chính viết đẹp nhưng đến phần tên lại hỏng. Tên viết nhỏ hơn chữ chính, canh thẳng mép dưới. Hãy luyện viết tên như luyện chữ chính.
Cách luyện tập trong kỳ nghỉ đông
Cố làm hết trong một ngày sẽ mệt và chữ bị xấu đi. Chúng tôi khuyên mỗi ngày khoảng 20–30 phút, chia ra nhiều ngày.
| Khi nào | Việc cần làm |
|---|---|
| Trước kỳ nghỉ đông | Kiểm tra đề bài, bài mẫu, số tờ giấy. Mua bổ sung dụng cụ còn thiếu |
| Nửa đầu kỳ nghỉ | Luyện từng chữ một. Tập trung vào chữ khó và các nét dừng – hất – phẩy |
| Giữa kỳ nghỉ | Viết thử cả bài. Quyết định vị trí, cỡ chữ và chỗ viết tên |
| Sau Tết dương lịch | Viết bản chính. Viết vài tờ khi con còn tập trung, rồi chọn tờ đẹp nhất |
Theo tục lệ từ xưa, Kakizome được viết vào ngày 2 tháng 1. Viết bản chính vào ngày này, con sẽ có tâm thế mới mẻ cho năm mới.
“Kakizome bằng bút chì” cho lớp 1–2
Kakizome viết bằng bút chì hay bút mực cũng có bí quyết giống như vậy.
- Viết giữa ô, các chữ cùng cỡ: Viết hiragana nhỏ hơn kanji một chút, cả bài sẽ trông gọn gàng hơn.
- Dùng bút chì theo quy định của trường: Nếu không có quy định, chọn bút chì đậm (mềm), không cần ấn mạnh chữ vẫn rõ.
- Không tẩy quá mạnh: Giấy sẽ bị nhăn. Nếu viết sai, viết lại trên tờ giấy mới sẽ sạch đẹp hơn.
- Cách cầm bút và tư thế: Cầm bút sai, nét chữ sẽ run. Xem chi tiết tại Cách cầm bút chì đúng và cách sửa tại nhà.
Những điều gia đình có thể làm
- Tạo chỗ để viết: Chỉ cần trải rộng giấy báo, chuẩn bị một chỗ “bẩn cũng không sao”, các con sẽ viết thoải mái.
- Không cầm tay con viết: Kakizome là bài nộp bằng chính chữ của con. Chỉ giúp đến mức cùng con xem cách nhìn bài mẫu.
- Nói điểm tốt trước: “Nét phẩy này đẹp quá.” Tìm ra điểm tốt trước, tờ tiếp theo chữ sẽ khác hẳn.
- Mệt thì dừng: Viết liên tục hàng chục tờ, chữ lại càng xấu đi. Hãy chốt lại: “Hôm nay đến đây thôi.”
- Phơi phẳng: Không xếp chồng các tờ đã viết, đặt phẳng trên giấy báo cho khô.
Câu hỏi thường gặp
Nên viết bao nhiêu tờ?
Bản chính viết theo số tờ trường phát. Luyện tập thì dùng giấy báo hoặc giấy luyện, chia ra luyện từng chữ và luyện cả bài. Quan trọng không phải số tờ, mà là sau mỗi tờ lại so với bài mẫu và nghĩ “lần sau sửa chỗ này”.
Nét bị hỏng có được đồ lại lên trên không?
Trong môn tập viết, quy định là không “viết hai lần” – đồ lại nét đã viết. Dù hơi hỏng một chút, nét viết một lần vẫn sinh động hơn.
Bé thuận tay trái thì sao?
Với bút lông, đôi khi chúng tôi trao đổi với con rồi luyện bằng tay phải, nhưng không bao giờ ép con sửa. Xem chi tiết ở phần “thuận tay trái” trong bài Môn học giúp chữ đẹp lên.
Tôi lo bị dây mực bẩn.
Trải giấy báo rộng ra và mặc quần áo có thể lấm bẩn. Mực nước rót từng ít một vào nghiên, lỡ đổ cũng không lan rộng.
Có nên cho con học Thư pháp để làm Kakizome không?
Nếu chỉ là bài tập kỳ nghỉ đông, các bí quyết trong bài này cũng đủ giúp con viết đẹp lên nhiều. Nếu muốn chữ viết trong vở hằng ngày cũng đẹp, hoặc muốn con quen với bút lông, học ở lớp sẽ giúp con nắm từ cách cầm bút và cách dùng bút lông. Nên bắt đầu từ mấy tuổi, xem bài Học Thư pháp (Kakikata Shodo) từ mấy tuổi?.
Nhìn thật kỹ bài mẫu rồi viết thật thoải mái nhé!
Người viết bài
Taito MoritaHiệu trưởng Kodomo School (Công ty Morita Group)
Thầy kế thừa "Morita Juku" được thành lập tại Toyohashi năm 1972. Thông qua Soroban, Thư pháp và Mỹ thuật tại khoảng 90 lớp học ở Aichi, Shizuoka và trung tâm tại Hà Nội (Việt Nam), thầy nuôi dưỡng ở các con "sức mạnh tin vào chính mình". Thầy cũng diễn thuyết và tổ chức hội thảo về giáo dục.
Lời chào của thầy hiệu trưởngDiễn thuyết & hội thảoCập nhật: 8/10/2026
Góc phụ huynh
Bài viết về Thư pháp
Tìm lớp học
Lớp Thư pháp (shuji) tại thành phố của quý phụ huynh
Hãy bắt đầu với buổi học thử miễn phí
Học thử Soroban và Thư pháp miễn phí (khoảng 20 phút, chỉ cần mang theo bút viết). Học thử Mỹ thuật 40 phút, phí 1.000 yên (không cần mang gì). Quý phụ huynh hãy cùng bé cảm nhận không khí lớp học và xem bé có hợp với giáo viên không nhé.