Kỳ thi lên cấp Soroban: các cấp kyu và cách dự thi
Học sinh tiểu học thường đạt cấp mấy?

Khi bắt đầu học Soroban (bàn tính Nhật Bản), mục tiêu đầu tiên của các con là “kỳ thi lên cấp”. Cấp tăng dần từng chút một, nên những lần “Con làm được rồi!” nhỏ bé được tích lũy dưới hình thức nhìn thấy được – đó là một ưu điểm lớn của Soroban. Gương mặt của các bé khi mang giấy chứng nhận về nhà thật sự rạng rỡ.

Kỳ thi lên cấp Soroban là gì

Kỳ thi lên cấp Soroban (Shuzan Kentei) do một số tổ chức khác nhau tổ chức. Nổi tiếng nhất là kỳ thi năng lực bàn tính của Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cùng Liên đoàn Soroban Nhật Bản (Nihon Shuzan Renmei). Số cấp càng nhỏ thì cấp càng cao: số chữ số phải tính tăng lên, và cần cả tốc độ để làm xong trong thời gian quy định.

Kỳ thi của Kodomo School được Hiệp hội Thúc đẩy Giáo dục Truyền thống tại Địa phương (pháp nhân hiệp hội) công nhận. Thi đỗ, các con sẽ nhận giấy chứng nhận mang tên Hiệp hội. Các môn thi giống như hầu hết các kỳ thi Soroban khác: Mitorizan (cộng trừ), nhân và chia.

Nội dung từng cấp (10–3 kyu)

“Dòng” (dan) là số lượng các số phải cộng, trừ trong một bài Mitorizan (số hàng). Ví dụ “số 1 chữ số, 6 dòng” nghĩa là cộng liên tiếp 6 số có 1 chữ số. Về các cấp trên cấp 3, xin hỏi tại lớp.

Từ cấp 9 có thêm phép nhân, từ cấp 8 có thêm phép chia, nên đến cấp 8 là đủ cả 3 môn. Từ cấp 6 trở lên không có cách tính mới, mà số chữ số tăng lên và đòi hỏi tốc độ. Đề của từng cấp có thể xem tại bộ đề luyện tập miễn phí.

Tiêu chuẩn đỗ

• Ở mọi cấp, mỗi môn có 15 câu, tổng 150 điểm, thời gian 7 phút.
• Đúng 10/15 câu (100 điểm) trở lên là đỗ.
• Cấp có 2–3 môn thì mọi môn đều phải đạt từ 100 điểm trở lên.

Đúng 2/3 là đỗ, nên không làm được hết cũng không sao. Thay vì vội vàng cố làm hết, làm chính xác từng câu một sẽ gần với việc đỗ hơn.

Học sinh tiểu học thường đạt cấp mấy?

Không có quy định lớp mấy phải đạt cấp mấy. Điều này tùy vào tuổi bắt đầu và thời gian đã học. Với lớp học 1 buổi/tuần của Kodomo School, mức tham khảo như sau.

• Kỳ thi đầu tiên: Khi đã làm được Mitorizan cơ bản, con có thể thi cấp 10. Với học sinh tiểu học, nhiều bé thử cấp đầu tiên sau khi học được nửa năm đến 1 năm.
• Nhiều bé bắt đầu thi từ cấp 8: Cũng có nhiều bé bắt đầu dự thi từ cấp 8, khi đã đủ cả 3 môn Mitorizan, nhân và chia.
• Bé nhanh đạt cấp 8–7 sau khoảng 1 năm rưỡi: Tùy từng bé. Từ cấp 7, cần cả tốc độ để làm xong trong thời gian quy định.

Nhìn chung, nhiều người đặt mục tiêu cấp 3 trở lên trong kỳ thi Soroban, và đây cũng là cấp nhiều người ghi vào sơ yếu lý lịch. Giáo viên Soroban của Kodomo School cũng phải đạt điều kiện “cấp 3 kyu trở lên trong kỳ thi Soroban”.

Trình tự ngày thi

Kỳ thi của Kodomo School tổ chức 4 lần/năm (tháng 3, 6, 9, 12), ngay tại lớp con đang học. Không cần đến địa điểm lạ, nên các bé nhỏ cũng yên tâm dự thi. Vẫn là lớp quen thuộc, nhưng khi thi chúng tôi cố ý tạo không khí nghiêm túc, khác với ngày thường.

1. Viết họ tên đầy đủ lên mặt trước đề thi, rồi úp xuống.
2. Đặt bàn tính bên trái, hai tay để trên đùi.
3. Khi nghe “Chuẩn bị”, lật đề lên; nghe “Bắt đầu” thì làm bài.
4. Khi nghe “Dừng”, đặt bàn tính và bút chì xuống, dù đang tính dở.

Cách viết đáp án cũng ảnh hưởng đến kết quả. Viết số cẩn thận; viết đè hai lần hay chữ số khó phân biệt sẽ bị tính là sai. Không dùng tẩy; đáp án sai thì gạch hai gạch rồi viết lại. Cách làm bài thi cũng được luyện trong giờ học.

Những điều có thể làm ở nhà

• Luyện với bộ đề miễn phí: Ai cũng có thể tải bộ đề luyện tập Soroban (cấp 10–4, mỗi cấp 3 đề, có đáp án) cùng dạng với kỳ thi của Kodomo School.
• Luyện viết số cẩn thận: Viết rõ ràng để phân biệt các số dễ nhầm như 0 và 6, 1 và 7, 4 và 9 – chỉ vậy thôi điểm đã khác.
• Thử làm bài có bấm giờ: Từ cấp 7 cần cả tốc độ. Hãy bấm giờ khi con làm đề được phát ở lớp.
• Khen sự cố gắng hơn kết quả: Nhất là khi con thi trượt, hãy nói thành lời những gì con đã làm được: “Con đã làm được đến đây rồi đấy.”

Câu hỏi thường gặp

Đúng 10/15 câu là đỗ! Làm cẩn thận từng câu một nhé.

Người viết bài

Taito MoritaHiệu trưởng Kodomo School (Công ty Morita Group)

Thầy kế thừa "Morita Juku" được thành lập tại Toyohashi năm 1972. Thông qua Soroban, Thư pháp và Mỹ thuật tại khoảng 90 lớp học ở Aichi, Shizuoka và trung tâm tại Hà Nội (Việt Nam), thầy nuôi dưỡng ở các con "sức mạnh tin vào chính mình". Thầy cũng diễn thuyết và tổ chức hội thảo về giáo dục.

Lời chào của thầy hiệu trưởngDiễn thuyết & hội thảoCập nhật: 12/10/2026